Het geldt misschien niet voor iedereen, maar voor velen is de eigen persoonlijkheid onlosmakelijk verbonden met de naam, die men draagt. Je bent hoe je heet. Niet zelden bepaalt de naam zelfs gedeeltelijk het zelfbeeld van een persoon. Ik kan hiervan meepraten. Van huis uit werden mijn broer en ik op een even gemakkelijke als originele manier geleerd waarom de familienaam met trots mocht worden gedragen. “Het is heel eenvoudig” zei mijn vader. “Als je Booij heet, behoor je tot de meest bezongen mannen ter wereld”. Hij had gelijk. Vanaf mijn jeugd heb ik voor een mentale opkikker dan ook slechts een radio nodig. Heden ten dage springt mijn hart op als ik Beyoncé hoor zingen (“If I were a Booij”) of Katy Perry (“One of the Booijs”) of bijvoorbeeld Ilse de Lange (“But Booij, I feel it when you look at me”). Soms is het heel eenvoudig om wat van het leven te maken.

 

Dat lag moeilijker voor de betrokkenen in de zaak, die een paar jaar geleden speelde. Uit een korte relatie tussen een Nederlands-Marokkaanse vrouw en een dito man was een dochtertje geboren. Het meisje was niet officieel erkend door de vader, dus kreeg het op grond van de wet de naam van de moeder. Maar de moeder had voor haar dochter liever de familienaam van vader. In de Marokkaanse familieverhoudingen zou het meisje zonder vaders naam een achtergestelde positie innemen. Moeder begon daarom een procedure om het vaderschap gerechtelijk vastgesteld te krijgen en om de familienaam van de dochter te wijzigen. Vader voerde verweer, maar de rechtbank wees beide verzoeken toch toe. Dat liet de man niet over zijn kant gaan en hij ging in hoger beroep. En met succes, althans gedeeltelijk, want het Gerechtshof wees in het appél de naamswijziging alsnog af. Het meisje behield dus haar moeders naam. Het laatste woord was aan de Hoge Raad. Deze benoemde eerst de wettelijke regel: Als de ouders geen gezamenlijke naamskeuze kunnen maken, houdt het kind de familienaam die het bij de geboorte heeft gekregen. Moest het belang van het kind dan misschien nog gewicht krijgen? Nee, vond het hoogste rechtscollege. In het nationale noch in het internationale recht is er een grond om het kinderbelang mee te wegen als het gaat om de familienaam. Dit vanwege de rechtszekerheid, die wordt gediend met vaste regels. Bovendien, zo was de onuitgesproken gedachte, zou het anders voor een rechter ondoenlijk zijn om redelijke criteria te vinden om een namenconflict te beslechten.

 

Uitgeprocedeerd. Jammer dus voor moeder en dochter. Maar niet getreurd, want op de wat langere termijn zal de dochter toch (zelf en eenzijdig) alsnog de achternaam van haar vader kunnen kiezen. Na haar 18e verjaardag heeft zij daarvoor drie jaar de tijd. Voor de korte termijn is er minder troost te bieden. Of het moet toevallig zo zijn, dat zij nu net als haar moeder met de achternaam ‘Beep’ of ‘Hannie’ of ‘Zwietart’ is opgezadeld. In dat geval heb ik nog een onjuridische tip voor haar.